Een onbekend walvis gezang

scientias.nl 10 juni 2021.

Blauwe vinvissen zijn de grootste dieren ter wereld. Maar tegelijkertijd zijn ze ook één van de moeilijkste om te vinden. Niet alleen zijn ze heel zeldzaam – naar schatting heeft minder dan 0,15 procent van de blauwe vinvissen op het zuidelijk halfrond de intensieve walvisvangst overleefd – ze hebben ook een vrij verlegen aard. Toch is een team van wetenschappers ervan overtuigd dat ze een nieuwe populatie walvissen hebben ontdekt. En wel op een hele bijzondere manier.

Bomdetector
Al bijna twee decennia worden er geavanceerde onderwatermicrofoons gebruikt om geluidsgolven van mogelijke atoombomtests te detecteren. Deze opnames – die daarnaast ook vele andere gedetailleerde oceaangeluiden opvangen – zijn beschikbaar voor wetenschappers om te gebruiken voor oceaanonderzoek. In de nieuwe studie boog een team zich over de verzamelde gegevens van de bomdetectoren toen ze ineens een ongewoon sterk signaal opvingen: een onbekend walvislied.

Walvisgezang
De onderzoekers besloten het lied grondig te bestuderen en onder andere de structuur, de frequentie en het tempo van het gezang in kaart te brengen. Dankzij deze analyse wist het team te onthullen dat het gezang aan een groepje dwerg blauwe vinvissen toebehoort: de kleinste ondersoort van de blauwe vinvis. Maar dit specifieke groepje was nog niet eerder in het gebied gespot.

En het was het krachtige gezang van dit groepje dat hen verraadde. Het team heeft de nieuwe populatie ‘Chagos’ genoemd, naar de nabijgelegen Chagoseilanden. “We weten niet hoeveel walvissen er in deze groep zitten, maar we vermoeden dat het er veel zijn door het enorme geroep dat we hoorden,” zegt de enthousiaste onderzoeker Tracey Rogers. “Ik vind het heel tof dat hetzelfde systeem dat de wereld beschermt tegen atoombommen, ons in staat stelt nieuwe walvispopulaties te vinden. Die kunnen ons op lange termijn zelfs helpen bij het bestuderen van de gezondheid van het mariene milieu.”

Meer over de dwerg blauwe vinvis
De dwerg blauwe vinvis (in het Engels de pygmy blue whale genoemd) is het kleinste lid van de blauwe vinvis-familie. Deze ondersoort blijft overigens niet veel kleiner dan de andere ondersoorten en wordt gemiddeld 24 meter lang. Dat is vergelijkbaar met de lengte van bijna twee stadsbussen!

Het lied
Net als veel andere walvissen zijn blauwe vinvissen krachtige zangers. Wetenschappers vermoeden dat hun lied tussen de 200 en 500 kilometer ver kan reizen. Deze liedjes zijn laagfrequent en daardoor nauwelijks hoorbaar voor het menselijk oor. Bovendien hebben ze een andere structuur dan die van andere walvissen. “Bultruggen zijn net jazzzangers,” zegt Rogers. “Ze veranderen hun liedjes de hele tijd. Blauwe vinvissen zijn daarentegen traditioneler. Ze zingen een heel gestructureerd, eenvoudig lied.” Bovendien houdt elke populatie er net weer een andere melodie op na. Deze muzikale verschillen zijn vergelijkbaar met de generatietaal tussen mensen. “Het is fascinerend dat in de Indische oceaan dieren elkaar voortdurend kruisen, maar dat walvissen uit verschillende regio’s hun kenmerkende gezang behouden,” zegt Rogers. “Hun liedjes zijn als een vingerafdruk waarmee we ze kunnen volgen terwijl ze duizenden kilometers reizen.”

Visuele waarnemingen
Hoewel het team sterk vermoedt dat ze inderdaad een nieuwe populatie walvissen hebben ontdekt, moet dit nog wel door middel van visuele waarnemingen bevestigd worden.

En er was enkele maanden eerder al iets dergelijks ontdekt.

Nieuw liedje, nieuwe populatie
Onderzoekers vingen het eerdere liedje op voor de Arabische Zeekust van Oman, maar ook veel zuidelijker in de Chagosarchipel (gelegen in het hart van de Indische Oceaan). En zelfs ten zuiden van Madagaskar, dat zich in het zuidwesten van de Indische Oceaan bevindt. En aangezien het om een liedje gaat dat onderzoekers nog nooit eerder gehoord hebben, moet het wel geproduceerd worden door een populatie blauwe vinvissen waarvan ons het bestaan tot voor kort onbekend was. 

“Het was best opmerkelijk,” aldus onderzoeker Salvatore Cerchio. “Om een uniek walvislied te ontdekken in je data en het te herkennen als afkomstig van een blauwe vinvis (…) En om te bedenken dat er – ondanks al het werk dat omtrent liedjes van blauwe vinvissen verzet is – dus nog een populatie is waarvan we niets wisten.”

Akoestische data
Het is al langer bekend dat in het noorden van de Indische Oceaan een populatie blauwe vinvissen te vinden is. Aangenomen werd dat de walvissen in de Arabische Zee tot diezelfde, eerder voor de kust van Sri Lanka bestudeerde, populatie behoorden. Maar het nieuwe liedje vertelt een ander verhaal. “Voor onze opnames nabij Oman was er geen akoestische data van de Arabische Zee voorhanden en was het gissen naar de identiteit van deze populatie blauwe vinvissen,” aldus onderzoeker Andrew Willson. Nu weten we dat het om een heel nieuwe populatie gaat, die losstaat van de populatie die in het noorden van de Indische Oceaan, nabij Sri Lanka leeft. “Ons werk laat zien dat er nog veel te leren valt over deze dieren.”


Henk Kieft

Add comment