Japanse duizendknoop ongrijpbaar? nr. 1.

Niet eerder gezien in het wild in Nederland, een kruising tussen Japanse duizendknoop en Chinese bruidssluier. Het lijkt de vooraankondiging van nieuwe gevaren, meent expert Chris van Dijk.
Niet eerder gezien in het wild in Nederland, een kruising tussen Japanse duizendknoop en Chinese bruidssluier. Het lijkt de vooraankondiging van nieuwe gevaren, meent expert Chris van Dijk. © De Groene Ruimte / Marcel Baartmans

Verrassingsaanval dreigt door Veluwse variant van Japanse duizendknoop: ‘Dit is zorgwekkend’

Niet eerder was de plant in Nederland aangetroffen in het wild. En dat had bij voorkeur ook helemaal niet moeten gebeuren. Plantonderzoeker Chris van Dijk is niet gerust op de vondst van de kruising tussen een Japanse duizendknoop en een Chinese bruidssluier in de berm van de Nunspeterweg bij Elspeet. ,,Dit kan een ongrijpbaar probleem worden.’’ Teake Dijkstra 23-02-21, 07:00 Laatste update: 11:26  De Stentor.

De bruidssluier – geliefde klimplant met trossen witte bloemen in menige tuin – kan geen kwaad, maar met de Japanse duizendknoop is dat wel anders. De agressieve groeier concurreert andere planten de grond uit en haar wortels zijn sterk genoeg om door muren en asfalt heen te breken. Met soms grote en kostbare schade tot gevolg. 

Groene sloper

Gemeenten en andere terreinbeheerders doen van alles om de ‘groene sloper’ met wortel en al uit te roeien. Om de strijd tegen de verwoestende plant enigszins te coördineren is vorig jaar, mede op initiatief van Van Dijk van universiteit Wageningen, het Kennisnetwerk Invasieve Exoten opgezet. 

Op de website werd onlangs de vondst bij Elspeet van de kruising Fallopia  x conollyana gepubliceerd als waarschuwing voor dit nieuwe wapenfeit van Japanse duizendknoop en als extra oproep om echt werk te maken van een structurele aanpak van de ‘moeder aller onkruiden’. 

Laboratorium

Dat de twee planten in staat zijn met elkaar te kruisen was al bekend geworden bij onderzoeken van ‘Wageningen’ in 2018, maar toen werd nog gedacht dat het alleen tot wasdom kwam in een laboratiumsetting. In 2019 dook de kruising op in een tuin, maar in het wild was de ‘hybride’ tot nu toe niet aangetroffen. 

De kruising tussen Japanse duizendknoop en Chinese bruidssluier stond aan de N310 tussen Elspeet en Nunspeet.
De kruising tussen Japanse duizendknoop en Chinese bruidssluier stond aan de N310 tussen Elspeet en Nunspeet. © De Groene Ruimte / Marcel Baartmans

Bioloog Marcel Baartmans van ecologisch onderzoeksbureau De Groene Ruimte moest dan ook wel een paar keer kijken voordat hij geloofde wat hij aantrof in de berm van de N310. Het bureau inventariseert in opdracht van de provincie Gelderland elk jaar een kwart van de ongeveer 1200 kilometer aan wegbermen langs provinciale wegen, met het oog op het beheer en de diversiteit.

Nooit eerder

,,Ik wist van het bestaan van deze soort, maar ik had het nooit eerder gezien’’, zegt Baartmans, ,,niemand in Nederland. Maar je volgt de vakliteratuur en je weet dat het bestaat.’’ Eerder was de kruising van de twee types uit de duizendknoopfamilie al wel langs wegen aangetroffen in Engeland. 

Hij bekeek de smalle langwerpige bladeren met een loep en bevoelde de onder- en de bovenkant. ,,Ik zit goed in m’n soorten.’’ Voor de zekerheid vroeg hij anderen erbij en ja, het was ‘m echt. Kicken? ,,Het is leuk om de eerste te zijn, maar het is geen bijzondere orchidee of een uitgestorven plant. Dat is pas kicken.’’

Klonen

Van Dijk is op een bepaalde manier wel degelijk blij met de vondst. Bekend is dat de Japanse duizendknoop zich vermeerdert door ‘klonen’ via wortel- en stengelfragmenten. Dat is al nauwelijks beheersbaar. 

,,Maar dit toont aan dat natuurlijke verspreiding van de duizendknoop via zaad in Nederland daar bij lijkt te komen.’’ Dat de planten zaden kunnen vormen die ontkiemen en met elkaar kunnen kruisen is zorgwekkend, meent hij. ,,Er dienen zich nieuwe gevaren aan.’’

Ongrijpbaar

,,Als dit doorzet wordt het probleem veel groter. Zaden worden gemakkelijk verspreid door de wind, vogels eten ze op en poepen ze weer uit. Het wordt ongrijpbaar.’’

Wat te doen? De bestrijding van de Japanse duizendknoop moet geen keuze zijn, maar een verplichting, meent Van Dijk. Na advies van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft het ministerie van LNV onlangs de Japanse duizendknoop, de Sachalinse duizendknoop en de bastaardduizendknoop bij de Europese Commissie voorgedragen voor opname op de Europese Unielijst van zorgwekkende invasieve uitheemse soorten. Zodra ze op die lijst staan zijn overheden en terreinbeheerders verplicht de plant te bestrijden.

De vondst iets ten noorden van Elspeet maakt dat nog urgenter, meent de duizendknoopexpert. Dat plantje in de berm langs de N310 is er trouwens niet meer. ,,Ik heb ‘m meteen uit de grond getrokken“”, zegt Baartmans. ,,Die zijn we in elk geval kwijt.’’

Henk Kieft

Add comment